close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczpospolitej Polskiej

     

  • INFORMACJE O MOŁDAWII

  • MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH

    Informator ekonomiczny o krajach świata

    Mołdawia

     

    1. Informacje ogólne.

     

    1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

     

    Położenie geograficzne: Republika Mołdawii jest niewielkim krajem, nie posiadającym dostępu do morza, położonym w południowo-wschodniej części Europy. Od zachodu graniczy z Rumunią a od północy, wschodu i południa z Ukrainą.

    Ludność: Liczba ludności Mołdawii wg ostatniego powszechnego spisu ludności (2014 r.) wynosiła 2 804 801 osób (dane statystyczne nie uwzględniają separatystycznego regionu Naddniestrza).

    Obszar: Powierzchnia Mołdawii wynosi 33,842 tys. km Największa odległość z północy
    na południe kraju wynosi 350 km, natomiast z zachodu na wschód 150 km.

    Stolica: Stolicą kraju jest Kiszyniów (Chisinau), którego liczba mieszkańców wg ostatniego powszechnego spisu ludności (2014 r.) wynosiła 532 500 mieszkańców.

    Języki urzędowe: Językiem urzędowym jest język rumuńskim. W powszechnym użyciu, szczególnie w miastach, północno-wschodniej części kraju oraz w Gagauzji jest język rosyjski. Nie jest on jednak językiem oficjalnym.

     

    1.2. Warunki klimatyczne.

     

    Mołdawia leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego o cechach kontynentalnych. Wyraźnie zaznaczają się cztery pory roku, zimy są stosunkowo łagodne i krótkie, a lata ciepłe, długie i dość suche. Średnia temperatura powietrza w styczniu wynosi od –7 C na północy do – 4 C na południu, zaś w lipcu odpowiednio, od 19 C do 25 C. Średnia roczna suma opadów waha się od 400 mm na południowym wschodzie do 550 mm na północnym zachodzie kraju.

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne.

     

    Mołdawia nie posiada znaczących zasobów surowców naturalnych. Znaczenie gospodarcze mają jedynie złoża wapieni, granitu, piaskowców i gliny. Większość surowców, w tym surowce energetyczne, jest importowanych. Podstawowym bogactwem naturalnym Mołdawii są żyzne gleby. Aż na 75 % terytorium kraju występują czarnoziemy.

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

     

    Mołdawski Lei (MDL) od połowy 1995 roku jest walutą swobodnie wymienialną
    w transakcjach na rachunku bieżącym, zgodnie z kryterium Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Kurs wymiany waluty ustalany jest przez Narodowy Bank Mołdawii (NBM) na podstawie kursu kształtującego się na rynku międzybankowym. Operacje wymiany walut mogą być dokonywane przez banki, giełdy oraz punkty wymiany walut (kantory) obsługujące klientów indywidualnych.

     

    1.5. Religia.

     

    Ok. 97 % społeczeństwa Mołdawii deklaruje wyznanie prawosławne, są też wyznawcy innych konfesji: baptyści – 1,0%; świadkowie Jehowy – 0,7%; zielonoświątkowcy  – 0,4; adwentyści – 0,3%; katolicy – 0,1%; agnostycy – 0,2%.

     

    1.6. Infrastruktura transportowa.

     

    Przez Mołdawię przebiegają trasy międzynarodowe prowadzące do Rumunii, Bułgarii, Rosji, Grecji, Polski i na Ukrainę. Najważniejsze odcinki tych dróg to: Czerniowce-Bielce-Kiszyniów oraz Jassy-Sculeni-Bielce-Soroka.

    Długość linii kolejowej 1455 km, dróg samochodowych (łącznie z miejskimi) 15,5 tys. km (z tego o twardej nawierzchni 12,8 tys. km).

    Główne drogowe przejścia graniczne na granicy mołdawsko-ukraińskiej to: Criva, Oknica, Soroka, Tighina (Bender), Palanca, a na granicy mołdawsko-rumuńskiej: Leuseni, Giurgiulesti, Cahul, Ungheni, Sculeni.

    W transporcie międzynarodowym duże znaczenie posiadają przewozy transportem kolejowym łączącym Kiszyniów, Bielce, Tyraspol, Odessę, Winnicę, Czerniowce, Jassy i Gałacz poprzez przejścia graniczne w Ungheni, Oknica i Tighina (Bender).

    W Kiszyniowie znajduje się międzynarodowy port lotniczy obsługujący przewozy pasażerskie i towarowe, a w miejscowości Giurgiulesti nad Dunajem (na południu kraju) terminal przeładunkowo- magazynowy (również pasażerski, obecnie nie działający).

     

    1.7. Obowiązek wizowy.

     

    Od 28 maja 2004 roku obywatele Polski mogą przebywać w Mołdawii bez wiz do 90 dni. Przy wjeździe termin ważności paszportu winien być dłuższy od zamierzonego okresu pobytu; nie ma jednak ustalonego minimalnego okresu ważności.

    Od 20 czerwca 2015 roku obywatele polscy mogą wjeżdżać na terytorium Republiki Mołdawii na podstawie dowodu osobistego (nie dotyczy wjazdu na teren tzw. Republiki Naddniestrzańskiej oraz przejazdu przez to terytorium na Ukrainę).

     

    1.8. Wykaz świąt państwowych.

     

    a) 1 stycznia – Nowy Rok,

    b) 7-8 stycznia – Boże Narodzenie,

    c) 8 marca – Dzień Kobiet,

    d) 1 maja – Święto Pracy,

    e) 9 maja –Dzień Zwycięstwa,

    f) 27 sierpnia – Święto Niepodległości,

    g) 31 sierpnia – Święto Języka Rumuńskiego,

     h) oraz święta ruchome: Wielkanoc i tydzień po Wielkanocy – Święto Zmarłych.

     

    2. System administracyjny.

     

    2.1. Ustrój polityczny.

     

    Wskutek przemian zachodzacych w Europie w końcu lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia, 23 czerwca 1990 r. Mołdawia proklamowala suwerenność, a 27 sierpnia 1991 r. niezależność państwową, przyjmując nazwę Republika Mołdawii. W grudniu 1991 r. pierwszym prezydentem niepodległej Mołdawi został Mircea Snegur. Pierwsze demokratyczne wybory parlamentarne odbyły się w lutym 1994 r., natomiast pierwsze wolne wybory prezydenckie w grudniu 1996 r.

    Podstawowym aktem prawnym obowiązującym w Mołdawii jest Konstytucja Republiki Mołdawii przyjęta w lipcu 1994 r. W wyniku wprowadzonych w lipcu 2000 r. zmian w konstytucji, Mołdawia jako jedyne państwo powstałe z rozpadu Związku Radzieckiego, przyjęła parlamentarny model rządów.

    Głową państwa i gwarantem suwerenności jest prezydent wybierany przez parlament
    na 4 lata, maksymalnie na dwie kadencje. Uprawnienia prezydenta są ograniczone.
    Do ważniejszych przysługujących prezydentowi uprawnień należy prawo wetowania ustaw
    i desygnowania kandydata na premiera.

    Wywodący się z Partii Socjalistycznej Igor Dodon objął urząd w grudniu 2016 r.

     

    2.2. Władza ustawodawcza.

     

    Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy, wybierany na 4-letnią kadencję parlament,
    w którym zasiada 101 deputowanych. Przewodniczący parlamentu – Andrian Candu z ramienia Partii Demokratycznej Mołdawii.

    Koalicja rządowa (47)

    Opozycja (39)

    Niezrzeszeni (14)

    Ostatnie wybory parlamentarne odbyły się w listopadzie 2014 r.; nastepne są planowane na listopad/grudzień 2018 r.

     

    2.3. Władza wykonawcza.

     

    Władzę wykonawczą pełni Rada Ministrów kierowana przez premiera, zatwierdzana przez Parlament i przed nim odpowiadajaca.  

    Obecnie szefem rządu jest Pavel Filip z ramienia rzadzącej Partii Demokratycznej Mołdawii.

     

    2.4. Struktura administracji gospodarczej.

     

    Administracją gospodarczą kraju kieruje premier za pośrednictwem ministerstw branżowych oraz Izby Handlowo-Przemysłowej Republiki Mołdawii.

    Ministerstwa branzowe:

     - Ministerstwo Gospodarki. Pod nadzorem resortu gospodarki funkcjonuje również Mołdawska Organizacja Promocji Eksportu i Inwestycji (MIEPO), odpowiedziałna m. in. za promocję eksportu i przyciąganie inwestycji zagranicznych.

     - Ministerstwo Rolnictwa i Przemysłu Spożywczego;

     - Ministerstwo Finansów;

     - Ministersto rozowju Regionalnego i Budownictwa;

     - Ministerstwo Transportu i Infrastruktury Drogowej;

     - Ministerstwo Technologii Informacyjnych i Łączności.

     

    Za gromadzenie danych statystycznych odpowiedzialne jest Narodowe Biuro Statystyczne.

    Pozostałe centralne resortowe instytucje publiczne:

     - Narodowy Bank Mołdawii;

     - Państwowa Agencja Bezpieczeństwa Spożywczego;

     - Państwowy Urząd Celny.

     

    2.5. Sądownictwo gospodarcze.

     

    Najwyższą władzą sądowniczą w Mołdawii jest Sąd Najwyższy, którego przewodniczącego oraz członków powołuje Parlament na wniosek Wyższej Rady Sądowniczej. W skład Wyższej Rady Sądowniczej wchodzą z urzędu: Minister Sprawiedliwości, Przewodniczący Sądu Najwyższego i Prokurator Generalny; pięciu sędziów wybieranych przez Kolegia Sądu Najwyższego oraz trzech tytularnych profesorów w dziedzinie prawa. Zadaniem Wyższej Rady Sądowniczej jest mianowanie, przenoszenie, awansowanie i prowadzenie postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów.

    W sprawach konstytucyjnych najwyższą władzę stanowi Trybunał Konstytucyjny, w którego skład wchodzi sześciu sędziów wybieranych na 6-letnią kadencję.

    Sprawy gospodarcze rozpatrywane są przez sady apelacyjne. Nie wyodrębniono specjalnych sądów administracyjnych.

     

    3. Gospodarka

     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

     

    Według informacji z Ministerstwa Gospodarki RM w 2016 r. na rozwój gospodarczy Mołdawii wpłynęły różne czynniki, w tym wzajemne sankcje pomiędzy Federacją Rosyjską a UE; ograniczenia handlowe ze strony Rosji, jak również kryzys gospodarczy tego kraju; kryzys na Ukrainie; problemy w sektorze bankowym; zmniejszenie transferów pieniędzy z zagranicy.

    W rezultacie zmniejszyła się wielkość produkcji towarów i usług oraz nieznacznie zmniejszyły się niektóre pozycje w handlu zagranicznym. Sztywna polityka Narodowego Banku Mołdawii doprowadziła do zmniejszenia stopnia inflacji oraz nieznacznego spadku wartości państwowej waluty (MDL) w stosunku do USD oraz EURO. W ujęciach realnych nieznacznie wzrosły dochody ludności, jednak zmniejszyły się wydatki. Zmniejszył się stopień bezrobocia.

    Produkt Krajowy Brutto RM (w 2016 r.) wyniósł 134,5 mld MDL i zwiększył się w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego o 4,1% (w cenach porównywalnych).

    Inflacja. Indeks cen konsumpcyjnych w grudniu 2016 r. wyniósł 2,4% w stosunku do grudnia 2015 roku.

    Średni kurs wymiany. Od początku 2016 roku mołdawski Lej stracił na wartości 1,6% w stosunku do USD, jednak zwiększył się w stosunku do EURO – o 1,6%. Narodowy Bank uzasadnił fluktuacje kursu MDL do USD i EURO zmniejszeniem eksportu i zmniejszeniem transferów z zagranicy.

    1 USD=19,91 MDL; 1 EURO=21,00 MDL.

    Dochody budżetu państwa. W 2016 r. dochody budżetu państwa wyniosły 45,9 mld MDL i zwiększyły się o 5,2%, w porównaniu do 2015 r. Wydatki wyniosły 48,4 mld MDL i były o 4,4% większe w porównaniu do 2015 r. 

    Znacznie zwiększył się poziom zadłużenia. Ogółem dług Rządu RM (wewnętrzny i zewnętrzny) na koniec grudnia 2016 roku wyniósł 50,1 mld MDL i był o 51,6% większy w porównaniu do 31 grudnia 2015 roku. Zewnętrzny dług zwiększył się o 9,5%. 

    Produkcja przemysłowa. W 2016 r. produkcja przemysłowa zarejestrowała nieznaczny wzrost w porównaniu w 2016 r. (o 0,9%). W omawianym okresie zwiększyła się produkcja przetwórcza – o 1,8%. 

    Produkcja rolna we wszystkich kategoriach gospodarstw zwiększyła się w 2016 r. o 18,6% (w cenach porównywalnych). Odnotowano wzrost produkcji roślinnej o 26% oraz zwierzęcej o 3,1%.

    Inwestycje zagraniczne osiągnęły na koniec grudnia 2016 r. 3,6 mld USD, o 3,3% więcej w porównaniu do 2015 r.

    Przewozy towarowe przedsiębiorstw transportowych w 2016 r.  zmniejszyły się o 1,6% w porównaniu do 2015 roku. W powyższym okresie przedsiębiorstwa transportowe przewiozły 13,7 mln ton towarów. 

    Średnia miesięczna płaca nominalna brutto w grudniu 2016 r. w gospodarce narodowej osiągnęła poziom 5204,4 MDL (około 250 Euro) - wzrost o 12,8% w porównaniu do grudnia 2015 roku.

    Handel zagraniczny. Według danych Państwowego Biura Statystyki RM, w 2016 roku w porównaniu do 2015 r. eksport towarów wyniósł 104,02%, import – 100,8%.

     

    Wyniki w handlu zagranicznym

     

    2016 r.

    Struktura, %

    Mln USD

    w %, w porów.

    do 2015 r.

     

     

    2015 r.

    2016 r.

    Eksport – ogółem

          w tym:

    2045,3

    104,0

    100,0

    100,0

    UE-28

    1332,4

    109,4

    61,9

    65,1

    WNP

    414,2

    84,1

    25,0

    20,3

    Pozostałe kraje

    298,7

    116,3

    13,1

    14,6

     

     

     

     

     

    Import – ogółem

          w tym:

    4020,3

    100,8

    100,0

    100,0

    UE -28

    1973,7

    101,0

    49,0

    49,1

    WNP

    1027,4

    100,9

    25,5

    25,6

    Pozostałe kraje

     

    1019,2

    100,5

    25,5

    25,3

    Deficyt bilansu handlowego

         w tym:

    -1975,0

    97,8

    100,0

    100,0

    UE-28

    -641,3

    87,1

    -

    -

    WNP

    -613,2

    116,6

    -

    -

    Pozostałe kraje

    -720,5

    95,1

    -

    -

     

    Wartość eksportu towarów w 2016 r. wyniosła 2045,3 mln USD. Wynik ten zwiększył się o 4,0%, w porównaniu do roku ubiegłego. Eksport do krajów Unii Europejskiej (UE-28) wyniósł 1332,4 mln USD (65,1% eksportu ogółem), o 9,4% więcej w porównaniu do 2015 r. Eksport do krajów Wspólnoty Niepodległych Państw wyniósł 414,2 mln USD (20,3% eksportu ogółem) i zmniejszył się o 15,9%, w porównaniu do 2015 r. 

     

    Kraje-partnerzy w mołdawskim eksporcie:

     

    2016 r.

    Struktura, %

    Mln USD

    w %, w porównaniu

    do 2015 r.

    2015 r.

    2016 r.

     

     

    Ogółem

    2045,3

    104,0

    100,0

    100,0

    w tym:

     

     

     

     

    Kraje UE

    1332,4

    109,4

    61,9

    65,1

    (pierwsza 10-tka)

     

     

     

     

    Rumunia

    513,1

    114,9

    22,7

    25,1

    Włochy

    198,3

    100,6

    10,0

    9,7

    Niemcy

    126,6

    108,0

    6,0

    6,2

    W. Brytania

    114,3

    82,8

    7,0

    5,6

    Bułgaria

    76,0

    270,0

    1,4

    3,7

    POLSKA

    73,4

    107,2

    3,5

    3,6

    Francja

    44,7

    103,8

    2,2

    2,2

    Grecja

    29,5

    116,1

    1,3

    1,4

    Czechy

    28,3

    102,2

    1,4

    1,4

    Austria

    27,2

    126,1

    1,1

    1,3

    Kraje WNP

    414,2

    84,1

    25,0

    20,3

    (pierwsza 5-tka)

     

     

     

     

    Rosja

    233,2

    96,9

    12,2

    11,4

    Białoruś

    103,5

    78,7

    6,7

    5,1

    Ukraina

    49,7

    108,4

    2,3

    2,4

    Kazachstan

    13,2

    22,5

    3,0

    0,6

    Uzbekistan

    5,6

    85,4

    0,3

    0,3

    Pozostałe kraje

    298,7

    116,3

    13,1

    14,6

    (pierwsza 5-tka)

     

     

     

     

    Turcja

    61,7

    95,7

    3,3

    3,0

    Szwajcaria

    44,5

    125,8

    1,8

    2,2

    Irak

    26,3

    153,8

    0,9

    1,3

    USA

    17,0

    77,2

    1,1

    0,8

    Gruzja  

    16,9

    94,2

    0,9

    0,8

     

    W strukturze eksportu dominują (według Standardowej Klasyfikacji Handlu Międzynarodowego – SITC):

    • Żywność i zwierzęta żywe – 498,5 mln USD, (+1,9%), udział – 24,4%, w tym:

     - Owoce i warzywa – 206,0 mln USD (-18,8%), udział – 10,1%;

     - Zboża – 172,5 mln USD (+34,0%), udział – 8,4%;

     - Cukier, miód – 52,8 mln USD (+9,9%), udział – 2,6%.

    • Różne wyroby przemysłowe – 471,8 mln USD (+10,6%), udział – 23,1%, w tym:

     - Odzież – 244,6 mln USD, (+6,7%), udział – 11,7%;

     - Meble i ich części – 122,3 mln USD (+25,1%), udział – 6,0%.

    • Maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy – 325,0 mln USD (+3,7%), udział – 15,9%, w tym:

    Maszyny, urządzenia i aparaty elektryczne oraz ich części – 249,1 mln USD (+5,7%), udział – 12,2%;

    • Surowce niejadalne z wyjątkiem paliw – 231,7 mln USD (+5,6%), udział – 11,3%, w tym:

     - Nasiona i owoce oleiste – 201,5 mln USD (+13,6%), udział – 9,9%.

    • Napoje i tytoń  – 171,7 mln USD (+2,5%), udział – 8,4%, w tym:

     - Napoje (alkoholowe i niealkoholowe) – 158,1 mln USD (+2,2%), udział – 7,7%.

    Import towarów w 2016 r. wyniósł 4020,3 mln USD, i zwiększył się o 0,8%
    w porównaniu do 2015 roku. Import z krajów Unii Europejskiej (UE-28) wyniósł 1973,7 mln USD (49,1% importu ogółem) i zwiększył się o 1,0% w porównaniu do 2015 roku. Import z krajów Wspólnoty Niepodległych Państw wyniósł 1027,4 mln USD (25,6% importu ogółem) o 0,9% więcej w porównaniu do 2015 r.

     

    Kraje-partnerzy w mołdawskim imporcie:

     

    2016 r.

    Struktura, %

    Mln USD

    w %, w porównaniu

    do 2015 r.

    2015 r.

    2016 r.

     

     

    Ogółem

    4020,3

    100,8

    100,0

    100,0

    w tym:

     

     

     

     

    Kraje UE

    1973,7

    101,0

    49,0

    49,1

    (pierwsza 10-tka)

     

     

     

     

    Rumunia

    551,5

    99,3

    13,9

    13,7

    Niemcy

    316,4

    98,5

    8,1

    7,9

    Włochy

    280,8

    100,6

    7,0

    7,0

    POLSKA

    132,2

    108,1

    3,1

    3,3

    Francja

    90,0

    111,0

    2,0

    2,2

    Węgry

    80,1

    115,6

    1,7

    2,0

    Austria

    73,7

    82,4

    2,2

    1,8

    W. Brytania

    62,0

    116,8

    1,3

    1,5

    Bułgaria

    57,6

    84,2

    1,7

    1,4

    Czechy

    56,1

    110,0

    1,3

    1,4

    Kraje WNP

    1027,4

    100,9

    25,5

    25,6

    (pierwsza 5-tka)

     

     

     

     

    Rosja

    535,2

    99,9

    13,4

    13,3

    Ukraina

    383,9

    103,4

    9,3

    9,5

    Białoruś

    101,3

    120,4

    2,1

    2,5

    Kazachstan

    3,2

    28,6

    0,3

    0,1

    Uzbekistan

    2,8

    23,0

    0,3

    0,1

    Pozostałe kraje

    1019,2

    100,5

    25,5

    25,3

    (pierwsza 5-tka)

     

     

     

     

    Chiny

    393,7

    107,4

    9,2

    9,8

    Turcja

    272,0

    95,4

    7,2

    6,8

    USA

    53,3

    105,0

    1,3

    1,3

    Szwajcaria

    30,6

    95,4

    0,8

    0,8

    Japonia

    28,1

    66,9

    1,1

    0,7

     

    W strukturze importu dominują (według Standardowej Klasyfikacji Handlu Międzynarodowego - SITC):

    Maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy – 864,4 mln USD (+5,3%), udział – 21,5%,
    w tym:

    Maszyny, urządzenia i aparaty elektryczne oraz ich części – 268,1 mln USD (+1,6%), udział – 6,7%;

    Samochody – 203,9 mln USD (+23,4%), udział – 5,1%.

    • Towary przemysłowe sklasyfikowane głównie wg surowca – 853,3 mln USD (+5,6%), udział – 21,2%, w tym:

        - Wełna, tekstylia – 249,6 mln USD (+20,1%), udział – 6,2%;

     - Żelazo, żeliwo i stal – 91,1 mln USD (-9,5 %), udział – 2,3%;

     - Papier, karton – 80,4 mln USD (+1,7%), udział – 2,0%.

    • Chemikalia i produkty pokrewne – 629,4 mln USD (+0,5%), udział – 15,7%, w tym:

     - Artykuły medyczne i farmaceutyczne – 185,0 mln USD (+1,0%), udział – 4,6%;

     - Tworzywa sztuczne – 85,6 mln USD (+0,6%), udział – 2,1%.

    • Paliwa mineralne, smary i materiały pochodne – 615,1 mln USD (-14,3%), udział – 15,3%, w tym:

     - Ropy naftowe – 375,6 mln USD (-7,9%), udział – 9,3%;

     - Gaz ziemny – 229,4 mln USD (-21,6%), udział – 5,7%.

    • Żywność i zwierzęta żywe – 440,6 mln USD (+2,3%), udział – 11,0%, w tym:

     - Owoce i warzywa – 95,0 mln USD (-18,9%), udział – 2,4%;

     - Artykuły spożywcze – 69,3 mln USD (+8,3%), udział – 1,7%;

     - Zboża – 58,2 mln USD (+0,1%), udział – 1,4%.

    Bilans handlowy w 2016 r. zamknął się deficytem w wysokości 1975,0 mln USD,
    o 2,2% mniej w porównaniu do 2015 r.

     

     

    3.2. Statystyka

     

    Podstawowe wielkości i wskaźniki ekonomiczne Republiki Mołdawii w 2015-2016

    Wyszczególnienie

    Jednostka

     

    2015

    w %, w

    porów. do 2014

    2016

    w %, w

    porów. do

    2015

    Produkt Krajowy Brutto

     (w cenach bieżących)

    mln. MDL

    88839,6

    100,5

    98280,6

    103,3

    Inflacja

    %

    9,7

    x

    2,4

    x

    Produkcja przemysłowa

     (w cenach  bieżących)

    mln. MDL

    100,6

    100,9

    Produkcja rolnicza

    (w cenach  bieżących)

    mln. MDL

    27193,0

    86,6

    118,6

    Nakłady inwestycyjne

    mln. MDL

    21123,3

    90,6

    19405,7

    86,1

    Handel zagraniczny

     

     

     

     

     

    Eksport

    mln. USD

    1966,8

    84,1

    2045,3

    104,1

    Import

    mln. USD

    3986,8

    75,0

    4020,3

    100,8

    Deficyt bilansu handlowego

    mln. USD

    -2020,0

    67,8

    -1975,0

    97,8

    Inwestycje zagraniczne

     (Stock)

    mln. USD

    3466,1

    95,9

    3581,4

    103,3

    Wyniki budżetu państwa

     

     

     

     

     

    Dochody

    mln. MDL

    43660,7

    *102,9

    45946,9

    *105,2

    Wydatki

    mln. MDL

    46393,9

    *104,5

    48434,0

    *104,4

    Deficyt (-), proficyt (+)

    mln. MDL

    -2733,2

    x

    -2487,1

    x

    Zadłużenie zagraniczne Rządu RM

    mln. USD

    1337,0

    102,4

    1464,7

    109,5

    Spłata kredytów  (Rząd RM)

    mln. USD

    38,5

    76,0

    55,3

    143,7

    Kredyty udzielone podmiotom gospodarczym na  koniec okresu

    mln. MDL

    42593,3

    *103,2

    39455,2

    *92,6

    Depozyty w bankach komercyjnych na koniec okresu

    mln. MDL

    48496,9

    *100,1

    53245,3

    109,8

    Depozyty w lejach

    mln. MDL

    23751,4

    *92,4

    29155,2

    122,8

    Depozyty w walucie zagranicznej

    mln. MDL

    24745,5

    *108,8

    24090,1

    97,4

    Kurs walutowy

    MDL USD

    18,82

    134,0

    19,92

    105,9

    Przewozy towarowe

    przedsiębiorstw transportowych

    tys. ton

    13870,2

    96,0

    13651,3

    98,4

    Transport kolejowy

    tys. ton

    4157,9

    83,0

    3501,5

    84,2

    Transport drogowy

    tys. ton

    9559,7

    103,7

    10013,7

    104,7

    Nominalna średnia płaca miesięczna

     w gospodarce narodowej (na koniec grudnia)

    MDL

    4613,4

    *93,3

    5204,4

    *109,9

    Średnia miesięczna emerytura

    1 stycznia 2016-2017 r.

    MDL

    1165,2

    *107,1

    1275,2

    *109,4

    Liczba bezrobotnych:

    oficjalne zarejestrowane 

    tys. osób

    44,0

    100,2

    38,7

    88,0

     

    *    zmiany nominalne

     

     

    3.3. Główne sektory gospodarki (o największym znaczeniu/udziale w PKB)

     

    Główny  udział w tworzeniu PKB Mołdawii ma sektor handel detaliczny i hurtowny – 14,3% PKB, na przemysł przypada 12,7% PKB; na rolnictwo - 12,2% PKB; sektor informacji i łączności  - 5,6%; obroty nieruchomości – 5,1% itd.

     

    Mołdawia jest krajem rolniczym. Główny priorytetem mołdawskich władz jest rozwój obszarów wiejskich.

    Główne zadania/cele wynikające z Narodowej Strategii Rozwoju Rolnictwa 2014-2020:

    - rozwój przedsiębiorczości rolniczej i pozarolniczej w obszarach wiejskich;

    - dywersyfikacja działalności gospodarczej;

    - nowoczesna zmodernizowana infrastruktura wiejska;

    - równoważone środowisko wiejskie z szerszym rynkiem pracy;

    - zatrzymanie emigracji ludności z obszarów wiejskich;

    - opracowanie lokalnych strategii rozwoju (za pomocą programu LEADER);

    - wprowadzenie europejskiego doświadczenia w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich.

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacji i porozumieniach o charakterze gospodarczym

     

    Republika Mołdawii jest członkiem WTO i międzynarodowych organizacji regionalnych: Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP), GUAM (Gruzja, Ukraina, Azerbejdżan, Mołdawia), BSEC (Organizacji Czarnomorskiej Współpracy Gospodarczej).

    Od 1992r. jest członkiem MFW; przystąpiła do Strefy Wolnego Handlu Europy Południowo – Wschodniej CEFTA, podpisując Porozumienie CEFTA w 2006 roku. Wcześniej podpisała dwustronne umowy o wolnym handlu z krajami CEFTA.

    Z krajami WNP Mołdawia ma zawarte dwustronne umowy o wolnym handlu, na podstawie których w handlu wzajemnym nie są pobierane cła (z pewnymi wyjątkami).

    Od 2010 roku Mołdawia jest członkiem Traktatu Wspólnoty Energetycznej.

     

    W dniu 27 czerwca 2014 roku w Brukseli Republika Mołdawii podpisała Umowę Stowarzyszeniową z Unią Europejską, obejmującą porozumienie o strefie wolnego handlu (DCFTA). WW. dokument wszedł w życie w dn. 1 lipca 216 r.

    W celu dodatkowej ochrony inwestycji zagranicznych Mołdawia podpisała kompleksowe umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania z 50 krajami oraz 39 dwustronnych porozumień o wzajemnej ochronie inwestycji.

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE

     

    Integracja europejska jest zasadniczym priorytetem polityki wewnętrznej Mołdawii oraz polityki zagranicznej. W dniu 27 czerwca 2014 r. Mołdawia podpisała układ stowarzyszeniowy z Unią Europejską, obejmujący stopniowe wdrażanie głębokiej i kompleksowej strefy wolnego handlu (DCFTA). Wprowadzono tymczasowe wejście w życie z dniem 1 września 2014 r. W dn. 1 lipca 2016 r. ww. układ wszedł w życie.

    Kraje UE są najważniejszymi partnerami handlowymi Mołdawii. W 2016 r. eksport do krajów Unii Europejskiej (UE-28) wyniósł 1332,4 mln USD (65,1% eksportu ogółem), o 9,4% więcej w porównaniu z 2015 r. Import z krajów Unii Europejskiej wyniósł 1973,7 mln USD (49,1% importu ogółem) i zwiększył się o 1,0% w porównaniu z 2015 rokiem.

     

    4. Dwustronna współpraca gospodarcza

     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

     

    Stosunki gospodarcze między Polską a Mołdawią regulują następujące akty prawne:

    • umowa o wzajemnej ochronie i popieraniu inwestycji,
    • umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania,
    • umowa o przewozach lotniczych,
    • umowa o międzynarodowych przewozach drogowych,
    • umowa o współpracy między Departamentem Standaryzacji i Nadzoru Technicznego RM a Polskim Komitetem Standaryzacji,
    • umowa o współpracy międzyregionalnej,
    • umowa o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych,
    • umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem RM o współpracy gospodarczej.

        oraz porozumienia między:

    • Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi RP a Ministerstwem Rolnictwa i Przemysłu  Spożywczego RM o współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej w dziedzinie rolnictwa i gospodarki żywnościowej.
    • Wojewodą Łódzkim i Ministerstwem Gospodarki RM o współpracy gospodarczej i rozwoju handlu.
    • Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości a Ministerstwem Gospodarki i Handlu RM o współpracy.

     

    4.2. Obroty towarowe

     

    Zgodnie z informacjami Narodowego Biura Statystyki (strona mołdawska nie uwzględnia obrotów towarowych dokonywanych z Naddniestrzem) w 2016 roku obroty towarowe pomiędzy RM a RP wyniosły 205,6 mln USD (w 2015 r. wskaźnik ten wyniósł 190,9 mln USD).

    Eksport Mołdawii do Polski wyniósł 73,4 mln USD (+7,2%). Import RM z RP wyniósł 172,2 mln USD (+8,1%). W mołdawskim eksporcie do krajów UE w omawianym okresie Polska zajęła 6 miejsce (3,6% eksportu ogółem). W mołdawskim imporcie z krajów UE - 4 miejsce (3,3% importu ogółem). Najważniejszymi towarami w eksporcie Mołdawii do Polski (wg pozycji towarowych) były: 

    Meble (krzesła) – 17,4 mln USD; odzież – 12,1 mln USD; wina – 8,5 mln USD; soki z owoców i warzyw – 8,5 mln USD; nasiona słonecznika – 5,7 mln USD; spirytus etylowy – 4,1 mln USD; tkaniny bawełniane – 1,4 mln USD; dywany – 1,3 mln USD; gazomierze, liczniki do cieczy lub energii elektrycznej – 1,1 mln USD.

    Najważniejsze towarami w imporcie Mołdawii z Polski (wg pozycji towarowej):

    Tworzywa sztuczne i wyroby z nich – 14,4 mln USD; drewno i wyroby z drewna – 5,5 mln USD; cukier 4,6 mln USD; materiały i wyroby włókiennicze – 4,2 mln USD; artykuły ceramiczne – 3,4 mln USD; leki – 3,3 mln USD; mięso i podroby jadalne z drobiu – 2,2 mln USD; preparaty kosmetyczne lub upiększające oraz preparaty do pielęgnacji skóry – 2,2 mln USD; preparaty do włosów – 1,6 mln USD; herbaty – 1,6 mln USD; sery – 1,5 mln USD; papierosy 1,4 mln USD; laki i farby – 1,4 mln USD; czekolada i inne przetwory z kakao – 1,3 mln USD; kit szklarski, kit ogrodniczy itd.  – 1,3 mln USD; perfumy i woda toaletowa – 1,2 mln USD.

     

     4.3. Inwestycje

     

    Zaangażowanie kapitału polskiego w gospodarkę Mołdawii jest niewielkie. Wg stanu na 31.12.2016 r. wśród zarejestrowanych w Mołdawii przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego ze wszystkich krajów świata, 88 z nich stanowiły firmy z udziałem polskiego lub mieszanego kapitału (można z dużym prawdopodobieństwem ocenić, iż ok. 1/3 firm z kapitałem polskim praktycznie nie prowadzi działalności. Nie wypełniły one obowiązku formalnego uregulowania swojego statusu, lecz nadal znajdują się w rejestrze państwowym.

    Największy polski inwestor – POLSKI CUKIER.

    Dotychczasowe Polskie inwestycje w RM dotyczą głównie budownictwa, przemysłu przetwórczego, handlu ale zainteresowanie inwestowaniem zaczęło także dotyczyć usług budowlanych, transportowych oraz pośrednictwa pracy. W 2011 i 2016 r. szereg polskich firm badało również możliwości inwestowania w branży ceramiki budowlanej, meblarskiej, utylizacji odpadów oraz budowy małych elektrociepłowni.

    Wielkość polskich bezpośrednich inwestycji w Mołdawii (wg stanu na 31.12.2016 r.) oceniana była na ok. 15 mln USD. (MIEPO, Mołdawska Organizacja Promocji Inwestycji i Eksportu).

    W 2016 r. na terenie Mołdawii zostało zarejestrowanych 6 firm z kapitałem polskim lub z kapitałem mieszanym polsko-mołdawskim.

     

    4.4 Współpraca regionalna

     

    Większość mołdawskich rejonów ma podpisane memoranda, porozumienia lub listy intencyjne o współpracy z polskimi samorządami. Wymienić można m.in. współpracę powiatu pabianickiego z rejonem Orhei, powiatu dzierżoniowskiego z miastem Komrat, powiatu zamojskiego z regionem Cahul, powiatu tomaszowskiego z rejonem Hînceşti, powiatu łęczyckiego z rejonem Straşeni, powiatu puławskiego i rejonem Criuleni, miastem Bielsk-Podlaski i rejonem Calarasi, Lubuskim Urzędem Wojewódzkim i miastem Kiszyniów, miastem Łódź i miastem Kiszyniów, miastem Płock i miastem Bielce, Koninem i Ungheni. Współpraca obejmuje głównie wymianę informacji o partnerach i wizyty studyjne przedstawicieli odpowiednich urzędów, realizację wspólnych projektów rozwojowych itp.

     

    4.5. Współpraca samorządów gospodarczych.

     

    Główną mołdawską organizacją reprezentującą środowisko biznesowe jest Izba Przemysłowo-Handlowa RM. Co roku organizacja ta organizuje kilka misji gospodarczych do Polski lub organizuje przyjazdy polskich biznesmenów do Mołdawii. Izba podpisała wielu dwustronnych dokumentów o współpracy, m.in. z polskimi samorządami gospodarczymi, z Krajową Izbą Gospodarczą RP czy z Izbą Handlową z Katowic.  

    Inną organizacją aktywnie zaangażowaną w wzmacnianie relacji biznesowych jest Stowarzyszenie Biznesu Europejskiego (EBA).

     

    5. Dostęp do rynku.

     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług /bariery/.

     

    Mołdawia, która jest członkiem WTO, prowadzi liberalną politykę handlu zagranicznego.

    Mołdawia ma podpisaną Umowę Stowarzyszeniową z UE. Najważniejszą częścią umowy stowarzyszeniowej jest porozumienie o utworzeniu pogłębionej i całościowej strefy wolnego handlu (DCFTA). Umowa przewiduje, że Mołdawia zniesie 99,2 proc. ceł na import z UE, zaś Unia - 99,9 proc. ceł. Liberalizacja handlu produktami przemysłowymi nastąpiła natychmiast po wejściu w życie umowy, ale na prośbę Mołdawii wprowadzono okresy przejściowe (pięcio- i dziesięcioletnie) dotyczące niektórych dóbr (jak tekstylia i odzież) aby otwarcie mołdawskiego rynku następowało stopniowo. Unia otworzyła swój rynek na większość produktów rolniczych, a w przypadku niektórych tzw. produktów wrażliwych (jak czosnek, pomidory, jabłka) wprowadzone zostały bezcłowe kontyngenty importowe.

    Zgodnie z DCFTA Mołdawia ma dostosowywać swoje normy sanitarne i fitosanitarne do unijnych, co umożliwi producentom z tego kraju sprzedaż do UE produktów rolniczych i spożywczych, które obecnie nie są dopuszczone na unijny rynek. Umowa ma też lepiej zintegrować rynek usług w tym kraju z rynkiem unijnym. Mołdawia ma przyjąć unijne rozwiązania w zakresie przetargów publicznych, aby dostawcy i usługodawcy mieli równy dostęp do rynków przetargów publicznych.


    18 grudnia Mołdawia i UE zdecydowały o rozszerzeniu od 1 stycznia 2016 roku stosowania handlowej części umowy stowarzyszeniowej (DCFTA) na terytorium separatystycznego Naddniestrza. Decyzja jest efektem długotrwałych negocjacji prowadzonych przez Kiszyniów i władze nieuznawanej republiki, których efekt został zaakceptowany przez Brukselę. Warunkiem przyjęcia decyzji było zobowiązanie Tyraspola m.in. do zniesienia w ciągu dwóch lat ceł importowych wobec towarów i usług z UE, a także do wdrożenia zmian w regulacjach handlowych i podatkowych (m.in. wprowadzenia VAT-u). Dodatkowo eksporterzy naddniestrzańscy będą musieli dostosować się do norm technologicznych i fitosanitarnych UE. W razie niestosowania się Naddniestrza do porozumienia możliwe będzie – na wniosek UE lub Mołdawii – zawieszenie stosowania DCFTA na terytorium regionu. 

     

    Na mołdawskim rynku działają bezpośrednio lub pośrednio m.in. takie znane polskie firmy jak Fabryka Farb i Lakierów ”Śnieżka”, „Amika Wronki”, „CELSA”, „Huta Ostrowiec”, „Sanitec Koło”, „MHBS.A.”, „STA Odlewnie”, „Pruszyński Sp. z o.o”, Fabryka Obrabiarek „Rafamet” „Krakowska Fabryka Armatur”, „Gor-Stal-Gorlice”, „Centrozap”, „Izoterm”, „Huta Szkła Wołomin”, „Opoczno-trade”, „Philips-Polska”, „Volvo-Polska”, „Goodyear-Dunlop-Polska”, „Bedicas”, fabryki mebli: „Paged”, „Bodzio”, „Gawin”, „Jarocin”, „Kler”, „Forte”, producenci farmaceutyków, sprzętu medycznego, kosmetyków i środków czystości: „Polfa”, „Polpharma”, „Herbapol”, ”Dermika”, „Toruńskie Zakłady Materiałów Opatrunkowych”, ”Famed’, a z branży rolniczej szereg gospodarstw rolniczych, sadowniczych, szkółkarskich i producentów maszyn rolniczych, firmy z branży przetwórstwa mięsnego: ”Duda” i „Animex”, „Pamapol”, „Marko”, firmy z branży spożywczej: „Hortex Kwidzyń”, „Społem” i „Mokate”, z branży techniki rolniczej: „Ursus”, „Pronar” oraz z branży energetycznej: „Asket”. Zainteresowanie polskich firm rynkiem mołdawskim dotyczy obecnie głównie budownictwa, rolnictwa (sprzedaż techniki rolniczej), przemysłu przetwórczego, handlu i usług;  zaczyna obejmować również sferę usług budowlanych, transportowych oraz związanych z pośrednictwem pracy.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

     

    Zagadnienia związane z zatrudnieniem pracowników oraz rozwiązywaniem sporów reguluje Kodeks Pracy i Umowa Zbiorowa zawierana każdego roku pomiędzy Rządem RM, Federacją Związków Zawodowych i Krajową Konfederacją Patronatu (niezależny związek pracodawców). Zgodę na zatrudnienie cudzoziemca, po złożeniu odpowiednich dokumentów i rozpatrzeniu wniosku, wydaje na czas określony Państwowa Agencja Zatrudnienia. (Linki internetowe na których można zapoznać się z informatorami oraz przepisami prawnymi, wymaganiami dot. zatrudnienia zagranicznych pracowników na terytorium Mołdawii - Portal informacyjny (dostępny w językach angielskim i rosyjskim) http://www.migratie.md/en/coming/work_opportunities oraz Strona internetowa Państwowej Agencji Zatrudnienia: http://www.anofm.md/ru)

     

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

     

    Obrót ziemią w Republice Mołdawii regulują ustawy o kupnie i sprzedaży ziemi, o normatywnej cenie ziemi oraz Kodeks o Ziemi.

    Cudzoziemcy mogą nabywać i wynajmować nieruchomości na terytorium Mołdawii. Nie mają prawa do zakupu ziemi do celów rolniczych czy pod obiekty przemysłowo - handlowo - usługowe. Mają natomiast prawo do dzierżawy na okres do 49 lat lub zakupu ziemi razem z partnerem mołdawskim, który posiada większościowy udział we wspólnej firmie w sytuacji, gdy ziemia jest niezbędna w celu realizacji wspólnych zamierzeń gospodarczych.

     

    5.4. System zamówień publicznych.

     

    Zakupy dokonywane na potrzeby państwa regulowane są Ustawą o zakupie towarów, pracy i usług na potrzeby państwowe oraz rozporządzeniem Rady Ministrów RM o zatwierdzeniu rozporządzenia o Zakupie towarów i usług drogą zapytań ofertowych. Organem nadzorującym transakcje jest Państwowa Agencja ds. Zakupów. Ustawa zobowiązuje do stosowania określonych procedur: przetargu otwartego, dwustopniowego, ograniczonego, ofertowego lub zakupu z jednego źródła.

    www.tender.md

     

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

     

    W Republice Mołdawii organizacją odpowiedzialną za ochronę własności intelektualnej
    i przemysłowej jest Państwowa Agencja Ochrony Własności Intelektualnej i Przemysłowej (AGEPI) utworzona w 2004 r. Mołdawia jest członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) oraz sygnatariuszem najważniejszych międzynarodowych konwencji, porozumień i umów dotyczących ochrony własności intelektualnej i przemysłowej.

     

     

    6. Przydatne kontakty i linki.

     

    6.1. Administracja gospodarcza

     

    6.1.1. Władze centralne

     

    Prezydent RM - www.presedinte.md

    Parlament RM - www.parlament.md

    Rząd RM - www.gov.md

     

    6.1.2. Centralne instytucje gospodarcze

    Ministerstwo Gospodarki - www.mec.gov.md

    Ministerstwo Finansów - www.mf.gov.md

    Ministerstwo Rolnictwa i Przemysłu Spożywczego – www.aia.gov.md

    Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i Budownictwa – www.mdrc.gov.md

    Ministerstwo Transportów i Infrastruktury Drogowej – www.mtid.gov.md

     

    Narodowy Bank RM - www.bnm.org

    Organizacja Promocji Eksportu i Inwestycji -   www.miepo.md

    Biuro Statystyki -  www.statistica.md

    Izba Przemysłowo-Handlowa RM - www.chamber.md

     

    6.2. Oficjalne strony charakterze ekonomicznym

     

    Taryfa Celna RM -  www.customs.gov.md

    Giełda towarowa RM - www.bursa.md

    Giełda Rolnicza - www.agravista.md

    Przetargi - www.tender.gov.md

     
     

    Specjalne Strefy Ekonomiczne:

    • www.gifp.md(Międzynarodowy Wolny Port Giurgiulesti) 

     

    Podatki - www.fisc.md

    Portal ekonomiczny/Przewodnik dla biznesu – www.miepo.md

    Targi - www.moldexpo.md

     

    6.3. Stowarzyszenia gospodarcze

     

    Stowarzyszenie Banków Mołdawii -  www.abm.md

     

    Międzynarodowe Stowarzyszenie Auto Transporterów -  www.aita.md

     

    Państwowa Spółka Stowarzyszeń Producentów Rolniczych -  www.uap.md

    Państwowa Agencja Rozwoju Wsi – www.acsa.md

     

    6.4. Prasa ekonomiczna

     

    Gazety:

    „Экономическое обозрение” (język rosyjski) www.logos.press.md

    „ECONOMIST-magazin economic” (język rumuński) www.eco.md

    „Банки и финансы” (język rosyjski) www.infotag.md

     

     

     

     

     

     

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: