close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczpospolitej Polskiej

     

  • SYSTEM ADMINISTRACYJNY

  • 1. Ustrój polityczny.

    Wskutek przemian zachodzacych w Europie w końcu lat osiemdziesiatych ubiegłego stulecia, 23 czerwca 1990 r. Mołdawia proklamowala suwerenność, a 27 sierpnia 1991 r. niezależność państwową, przyjmując nazwę Republika Mołdawii. W grudniu 1991 r. pierwszym prezydentem niepodległej Mołdawi zostal Mircea Snegur. Pierwsze demokratyczne wybory parlamentarne odbyły się w lutym 1994r., natomiast pierwsze wolne wybory prezydenckie w grudniu 1996 r.

    Podstawowym aktem prawnym obowiązującym w Mołdawii jest Konstytucja Republiki Mołdawii przyjęta w lipcu 1994 r. W wyniku wprowadzonych w lipcu 2000 r. zmian w konstytucji, Mołdawia jako jedyne państwo powstałe z rozpadu Związku Radzieckiego,  przyjęła parlamentarny model rządów.

     

    2. Władza ustawodawcza.

    Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy, wybierany na 4-letnią kadencję parlament, w którym zasiada 101 deputowanych. W dniu 5 kwietnia 2009 r. zostały przeprowadzone wybory parlamentarne. Krótko po ogłoszeniu ich wyników, z niewyjaśnionych do chwili obecnej przyczyn (w trakcie wystąpień ulicznych w dniu 7 kwietnia w stolicy kraju Kiszynowie) spłonął gmach parlamentu, zaś kancelaria prezydenta została zdewastowana. Nowemu parlamentowi w dwóch turach nie udało się wybrać prezydenta wobec czego zostały rozpisane wybory przedterminowe. W wyniku głosowania przeprowadzonego w dniu 29 lipca br. większość parlamentarną zdobyły partie o orientacji liberalno-demokratycznej (Partia Liberalno-Demokratyczna, Partia Liberalna, Partia Demokratyczna i Alians „Nasza Mołdowa”), które samodzielnie powołały rząd na czele z Vladem Filatem, zmuszając Partię Komunistów do przejścia (po 8 latach sprawowania władzy) do opozycji. Do dymisji podał się również kończący swoją drugą kadencję komunistyczny prezydent Vladimr Voronin.
    Wybranemu w lipcu 2009 r. parlamentowi nie udało się dokonać wyboru szefa państwa, czego skutkiem było przeprowadzenie w dniu 28.11.10 wyborów parlamentarnych w Mołdawii (drugich na przestrzeni dwóch lat). Władzę w kraju utrzymał „Sojusz na rzecz Integracji Europejskiej”, w skład którego wchodzą Partia Liberalno-Demokratyczna, Partia Demokratyczna oraz Partia Liberalna. Największym ugrupowaniem parlamentarnym, pozostawała wówczas będąca w opozycji, Partia Komunistów Republiki Mołdowy, która posiadała 42 miejsca w parlamencie (na 101).

    Obecna utawa zasadnicza przewiduje, iż prezydent jest wybierany przez parlament w dwóch podejściach przy poparciu 3/5 głosów deputowanych. W 2010 r. dwukrotnie nie udało się doprowadzić do wyboru szefa państwa z powdu braku odpowiedniej ilości głosów parlamentarzystów.

    W dniu 16.03.2012 r. Prezydentem Republiki Mołdawii (wybranym przez Parlament RM) został Nikołaj Timofti. Za jego kandydaturą (była to jedyna kandydatura, którą zgłosił rządzący w Mołdawii Sojusz na Rzecz Integracji Europejskiej) głosowało 62 z 101 posłów Parlamentu RM. Wszyscy posłowie za wyjątkiem posłów Partii Komunistów Republiki Mołdawii (PKRM) głosowali w sposób tajny. Frakcja Parlamentarna PKRM w liczbie 39 posłów zbojkotowała posiedzenie Parlamentu na którym dokonano wyboru Prezydenta RM.

    W dniu 30.05.2013 r. Parlament RM udzielił votum zaufania nowemu rządowi (Proeuropejska Koalicja Rządzenia), którego trzonem są w dalszym ciągu Partia Liberalno – Demokratyczna i Partia Demokratyczna. Trzecią partią, która tworzy koalicję jest Grupa Reformatorów Partii Liberalnej. Największą partią opozycyjną pozostała Partia Komunistów Republiki Mołdawii.

     

    3. Władza wykonawcza.

    Głową państwa i gwarantem suwerenności jest prezydent wybierany przez parlament na 4 lata, maksymalnie na dwie kadencje. Uprawnienia prezydenta są ograniczone.
    Do ważniejszych przysługujących prezydentowi uprawnień należy prawo wetowania ustaw i desygnowania kandydata na premiera.

    Oprócz prezydenta władzę wykonawczą pełni Rada Ministrów kierowana przez premiera, zatwierdzana i odpowiedzialna przed parlamentem.

    Obecnie szefem koalicyjnego rządu jest Iurie Leanca, I wice - przewodniczący Partii Liberalno-Demokratycznej.

     

    4. Struktura administracji gospodarczej.

    Administracją gospodarczą kraju kieruje premier za pośrednictwem ministerstw branżowych oraz Izby Handlowo-Przemysłowej Republiki Mołdawii. W maju 2003 r. weszła w życie ustawa z 27 grudnia 2001 r. zmieniająca ustrój administracyjny kraju. Dotychczasowe powiaty (judetul) zostały zastąpione przez rejony. Rejon jest jednostką administracyjno-terytorialną obejmującą miasta i wsie. Obszar kraju podzielono na 32 rejony, których nazwy pochodzą od miast-stolic. Status municypalny posiadają miasta: Kiszyniów, Bielce, Bendery, Komrat, Tyraspol. Odrębną jednostką jest autonomiczne terytorium Gagauzji. Formalnie status obszaru autonomicznego ma również Naddniestrze (Transnistria), które jednak nie uznaje zwierzchnictwa władz w Kiszyniowie.
    W myśl ustawy z 18 marca 2003 r. jednostka administracyjno- terytorialna jest osobą prawną prawa publicznego. Podstawowym zadaniem władz rejonowych jest dbałość o rozwój społeczno-gospodarczy oraz infrastrukturę (budownictwo, drogi, itp.).

     

    5. Sądownictwo gospodarcze.

     Najwyższą władzą sądowniczą w Mołdawii jest Sąd Najwyższy, którego przewodniczącego oraz członków powołuje parlament na wniosek Wyższej Rady Sądowniczej. W skład Wyższej Rady Sądowniczej wchodzą z urzędu: Minister Sprawiedliwości, Przewodniczący Sądu Najwyższego, Przewodniczący Sądu Apelacyjnego, Przewodniczący Sądu Audytu Gospodarczego, Prokurator Generalny oraz po trzech sędziów wybieranych przez Kolegia Sądu Najwyższego i Parlament. Zadaniem Wyższej Rady Sądowniczej jest mianowanie, przenoszenie, awansowanie i prowadzenie postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów. W sprawach konstytucyjnych najwyższą władzę stanowi Trybunał Konstytucyjny, w którego skład wchodzi sześciu sędziów wybieranych na 6-letnią kadencję.

    Sprawy gospodarcze rozpatrywane są przez Sąd Audytu Gospodarczego, którego przewodniczący wchodzi z urzędu w skład Wyższej Rady Sądowniczej Mołdawii.

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: