close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczpospolitej Polskiej

     

  • INFORMACJE O MOŁDAWII

  •  

     

    MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH

    Informator ekonomiczny o krajach świata

    Republika Mołdawii

     

    1. Informacje ogólne.

     

    1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

    Położenie geograficzne: Republika Mołdawii jest niewielkim krajem, nie posiadającym dostępu do morza, położonym w południowo-wschodniej części Europy. Od zachodu graniczy z Rumunią a od północy, wschodu i południa z Ukrainą.

    Ludność: Liczba ludności Mołdawii wg ostatniego powszechnego spisu ludności (2014 r.) wynosiła 2 804 801 osób (dane statystyczne nie uwzględniają separatystycznego regionu Naddniestrza).

    Obszar: Powierzchnia Mołdawii wynosi 33,842 tys. km Największa odległość z północy
    na południe kraju wynosi 350 km, natomiast z zachodu na wschód 150 km.

    Stolica: Stolicą kraju jest Kiszyniów (Chisinau), którego liczba mieszkańców wg ostatniego powszechnego spisu ludności (2014 r.) wynosiła 532 500 mieszkańców.

    Języki urzędowe: Językiem urzędowym jest język mołdawski, tożsamy z rumuńskim.
    W powszechnym użyciu, szczególnie w miastach, północno-wschodniej części kraju oraz Gagauzji, jest język rosyjski. Nie jest on jednak językiem oficjalnym.

     

    1.2. Warunki klimatyczne.

    Mołdawia leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego o cechach kontynentalnych. Wyraźnie zaznaczają się cztery pory roku, zimy są stosunkowo łagodne i krótkie, a lata ciepłe, długie i dość suche. Średnia temperatura powietrza w styczniu wynosi od –7 C na północy do – 4 C na południu, zaś w lipcu odpowiednio, od 19 C do 25 C. Średnia roczna suma opadów waha się od 400 mm na południowym wschodzie do 550 mm na północnym zachodzie kraju.

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne.

    Mołdawia nie posiada znaczących zasobów surowców naturalnych. Znaczenie gospodarcze mają jedynie złoża wapieni, granitu, piaskowców i gliny. Większość surowców, w tym surowce energetyczne, jest importowanych. Podstawowym bogactwem naturalnym Mołdowy są żyzne gleby. Aż na 75 % terytorium kraju występują czarnoziemy.

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana.

    Mołdawski Lei (MDL) od połowy 1995 roku jest walutą swobodnie wymienialną
    w transakcjach na rachunku bieżącym, zgodnie z kryterium Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Kurs wymiany waluty ustalany jest przez Narodowy Bank Mołdawii (NBM) na podstawie kursu kształtującego się na rynku międzybankowym. Operacje wymiany walut mogą być dokonywane przez banki, giełdy oraz punkty wymiany walut (kantory) obsługujące klientów indywidualnych.

     

    1.5. Religia.

    Ok. 97 % społeczeństwa Mołdawii deklaruje wyznanie prawosławne, są też wyznawcy innych konfesji: baptyści – 1,0%; świadkowie Jehowy – 0,7%; zielonoświątkowcy  – 0,4; adwentyści – 0,3%; katolicy – 0,1%; agnostycy – 0,2%.

     

    1.6. Infrastruktura transportowa.

    Przez Mołdawię przebiegają trasy międzynarodowe prowadzące do Rumunii, Bułgarii, Rosji, Grecji, Polski i na Ukrainę. Najważniejsze odcinki tych dróg to: Czerniowce-Bielce-Kiszyniów oraz Jassy-Sculeni-Bielce-Soroka.

    Długość linii kolejowej 1455 km, dróg samochodowych (łącznie z miejskimi) 15,5 tys. km (z tego o twardej nawierzchni 12,8 tys. km).

    Główne drogowe przejścia graniczne na granicy mołdawsko-ukraińskiej to: Criva, Oknica, Soroka, Tighina, Palanca, a na granicy mołdawsko-rumuńskiej: Leuseni, Giurgiulesti, Cahul, Ungheni, Sculeni.

    W transporcie międzynarodowym duże znaczenie posiadają przewozy transportem kolejowym łączącym Kiszyniów, Bielce, Tyraspol, Odessę, Winnicę, Czerniowce, Jassy i Gałacz poprzez przejścia graniczne w Ungheni, Oknica i Tighina (Bender).

    W Kiszyniowie znajduje się międzynarodowy port lotniczy obsługujący przewozy pasażerskie i towarowe, a w miejscowości Giurgiulesti nad Dunajem (na południu kraju) terminal przeładunkowo magazynowy (również i pasażerski, obecnie nie działający).

     

    1.7. Obowiązek wizowy.

    Od 28 maja 2004 roku obywatele Polski mogą przebywać w Mołdawii bez wiz do 90 dni. Przy wjeździe termin ważności paszportu winien być dłuższy od zamierzonego okresu pobytu; nie ma jednak ustalonego minimalnego okresu ważności.

    Od 20 czerwca 2015 roku obywatele polscy mogą wjeżdżać na terytorium Republiki Mołdawii na podstawie dowodu osobistego (nie dotyczy wjazdu na teren tzw. Republiki Naddniestrzańskiej oraz przejazdu przez to terytorium na Ukrainę).

     

    1.8. Wykaz świąt państwowych.

    a) 1 stycznia – Nowy Rok,

    b) 7-8 stycznia – Boże Narodzenie,

    c) 8 marca – Dzień Kobiet,

    d) 1 maja – Święto Pracy,

    e) 9 maja –Dzień Zwycięstwa,

    f) 27 sierpnia – Święto Niepodległości,

    g) 31 sierpnia – Święto Języka Rumuńskiego,

     h) oraz święta ruchome: Wielkanoc i tydzień po Wielkanocy – Święto Zmarłych.

     

    2. System administracyjny.

     

    2.1. Ustrój polityczny.

    Wskutek przemian zachodzacych w Europie w końcu lat osiemdziesiatych ubiegłego stulecia, 23 czerwca 1990 r. Mołdawia proklamowala suwerenność, a 27 sierpnia 1991 r. niezależność państwową, przyjmując nazwę Republika Mołdawii. W grudniu 1991 r. pierwszym prezydentem niepodległej Mołdawi zostal Mircea Snegur. Pierwsze demokratyczne wybory parlamentarne odbyły się w lutym 1994r., natomiast pierwsze wolne wybory prezydenckie
    w grudniu 1996 r.

    Podstawowym aktem prawnym obowiązującym w Mołdawii jest Konstytucja Republiki Mołdawii przyjęta w lipcu 1994 r. W wyniku wprowadzonych w lipcu 2000 r. zmian
    w konstytucji, Mołdawia jako jedyne państwo powstałe z rozpadu Związku Radzieckiego,  przyjęła parlamentarny model rządów.

    Głową państwa i gwarantem suwerenności jest prezydent wybierany przez parlament
    na 4 lata, maksymalnie na dwie kadencje. Uprawnienia prezydenta są ograniczone.
    Do ważniejszych przysługujących prezydentowi uprawnień należy prawo wetowania ustaw
    i desygnowania kandydata na premiera.

    Wywodczący się z Partii Socjalistycznej Igor Dodon objął urząd w grudniu 2016 r.

     

    2.2. Władza ustawodawcza.

    Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy, wybierany na 4-letnią kadencję parlament,
    w którym zasiada 101 deputowanych. Przewodniczący parlamentu – Andrian Candu z ramienia rządzącej Partii Demokratycznej Mołdawii.

    Ostatnie wybory parlamentarne odbyły się w listopadzie 2014 r., a nastepne sa planowane na listopad/grudzień 2018 r.

     

    2.3. Władza wykonawcza.

    Władzę wykonawczą pełni Rada Ministrów kierowana przez premiera, zatwierdzana i odpowiedzialna przed parlamentem.

    Obecnie szefem rządu jest Pavel Filip z ramienia rzadzącej Partii Demokratycznej Mołdawii.

     

    2.4. Struktura administracji gospodarczej.

    Administracją gospodarczą kraju kieruje premier za pośrednictwem ministerstw branżowych oraz Izby Handlowo-Przemysłowej Republiki Mołdawii.

    Ministerstwa branzowe:

     - Ministerstwo Gospodarki i Infrastruktury. Pod nadzorem resortu gospodarki funkcjonuje również Mołdawska Organizacja Promocji Eksportu i Inwestycji, odpowiedziałna m. in. za promocję eksportu i przyciąganie inwestycji zagranicznych.

     - Ministerstwo Rolnictwa, Rozwoju Regionalnego i Środowiska;

     - Ministerstwo Finansów;

    Za zgromadzenie danych statystycznych odpowiedzialne jest Narodowe Biuro Statystyczne.

    Pozostałe centralne resortowe instytucje publiczne:

     - Narodowy Bank Mołdawii;

     - Państwowa Agencja Bezpieczeństwa Spożywczego;

     - Państwowy Urząd Celny.

     

    2.5. Sądownictwo gospodarcze.

    Najwyższą władzą sądowniczą w Mołdawii jest Sąd Najwyższy, którego przewodniczącego oraz członków powołuje parlament na wniosek Wyższej Rady Sądowniczej. W skład Wyższej Rady Sądowniczej wchodzą z urzędu: Minister Sprawiedliwości, Przewodniczący Sądu Najwyższego i Prokurator Generalny; po pięć sędziów wybieranych przez Kolegia Sądu Najwyższego oraz trzy tytularnych profesorów w dziedzinie prawa mianowanych przez Parlament. Zadaniem Wyższej Rady Sądowniczej jest mianowanie, przenoszenie, awansowanie i prowadzenie postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów.

    W sprawach konstytucyjnych najwyższą władzę stanowi Trybunał Konstytucyjny, w którego skład wchodzi sześciu sędziów wybieranych na 6-letnią kadencję.

    Sprawy gospodarcze rozpatrywane są przez sądy apelacyjne. Nie wyodrębniono specjalnych sadów administracyjnych.

     

    3. Gospodarka

     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

     

    Według informacji z Ministerstwa Gospodarki i Infrastruktury RM, w 2017 r. gospodarka kraju odnotowała wzrost: zwiększenie inwestycji w nieruchomości; zwiększenie transferów z zagranicy; zwiększenie dochodów do budżetu państwa; wzrost obrotów towarowych; wzrost dochodów i wydatków ludności, średnich miesięcznych wynagrodzeń i emerytur.

    Produkt Krajowy Brutto RM w 2017 r. wyniósł 150,4 mld MDL (7,5 mld USD) i zwiększył się w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego o 4,5% (w cenach porównywalnych).

    Inflacja. Indeks cen konsumpcyjnych w styczniu 2018 r. wyniósł 0,4% w stosunku do grudnia 2017 roku. Roczny stopień inflacji wyniósł 6,5%. Nieznacznie zwiększyły się ceny na produkty spożywcze (0,9%), niespożywcze (0,2%), usługi (0,1%).  

    Średni kurs wymiany. Od początku 2017 roku wartość mołdawskiego Leja (MDL) zwiększyła się o 14% w stosunku do USD (od 19,98 MDL/1USD w dniu 1.01.2017r. do 17,18/1USD w dniu 30.11.2017) i o 2,6% w stosunku do Euro. Narodowy Bank Mołdawii (NBM) uzasadnił fluktuacje kursu MDL do USD i EURO zwiększeniem transferów z zagranicy i polityką monetarną prowadzoną przez NBM.

    Dochody budżetu państwa.  W styczniu 2018 w porównaniu do stycznia 2017, dochody budżetu państwa wyniosły 3,9 mld MDL i zwiększyły się o 16,8%. Wydatki wyniosły 3,4 mld MDL i były o 5,4% większe w porównaniu do stycznia 2017roku. 

    Poziom zadłużenia. Ogółem dług Rządu RM (wewnętrzny i zewnętrzny) na koniec stycznia 2018 roku wyniósł 51,8 mld MDL (ok. 3 mld USD) i był o 1,4% większy w porównaniu do końca stycznia 2018 roku. Wewnętrzny dług wzrósł o 5,9% (1,5 mld USD); zewnętrzny – o 17,6% (1,5 mld USD). 

    Produkcja przemysłowa. W 2017 r. produkcja przemysłowa zarejestrowała wzrost o 3,4%. W omawianym okresie zwiększyła się produkcja przetwórcza – o 4,5%. Produkcja wydobywcza zmniejszyła się o 3,7%. 

    Produkcja rolna we wszystkich kategoriach gospodarstw zwiększyła o 8,6% (w cenach porównywalnych), w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego.

    Przewozy towarowe (lotnicze, drogowe, kolejowe, rzeczne) przedsiębiorstw transportowych w 2017 r. zwiększyły się o 23,8% w porównaniu do 2016 roku. W powyższym okresie przedsiębiorstwa transportowe przewiozły 17,3 mln ton towarów. Przewozy transportu lotniczego zwiększyły się o 22,2%; drogowego – o 19,3%; kolejowego – o 37,9%. Przewozy transportu rzecznego zmniejszyły się o 0,6%.

    Średnia miesięczna płaca nominalna brutto w 2017 r. w gospodarce narodowej osiągnęła poziom 5809,1 MDL (ok. 290 Euro) - wzrost o 12,1% w porównaniu do 2016 r.

    Handel zagraniczny. W 2017roku RM odnotowała wzrost obrotów handlowych. W porównaniu do 2016 r., eksport towarów wzrósł o 18,6%, import – 20,2%.

    Wyniki w handlu zagranicznym

     

     

    2017 r.

    Struktura, %

     

     

    Mln USD

    w %,

    w porównaniu

    do 2016 r.

     

     

     

    2016 r.

     

    2017 r.

     

    Eksport – ogółem

          w tym:

    2425,1

    118,6

    100,0

    100,0

     

    UE-28

    1596,9

    119,9

    65,1

    65,8

     

    WNP

    462,9

    111,8

    20,3

    19,1

     

    Pozostałe kraje

    365,3

    122,3

    14,6

    15,1

     

    Import – ogółem

          w tym:

    4831,4

    120,2

    100,0

    100,0

     

    UE -28

    2389,1

    121,1

    49,1

    49,4

     

    WNP

    1206,1

    117,4

    25,6

    25,0

     

    Pozostałe kraje

     

    1236,1

    121,3

    25,3

    24,9

     

    Deficyt bilansu handlowego

         w tym:

    -2406,3

    121,8

    100,0

    100,0

     

    UE-28

    -641,8

    123,4

    -

    -

     

    WNP

    -613,2

    121,2

    -

    -

     

    Pozostałe kraje

    -720,7

    120,8

    -

    -

           

     

                       

     

    Wartość eksportu towarów w 2017 r. wyniosła 2425,1 mln USD. Wynik ten zwiększył się o 18,6%, w porównaniu do roku ubiegłego. Eksport do krajów Unii Europejskiej (UE-28) wyniósł 1596,9 mln USD (65,8% eksportu ogółem), o 19,9% więcej, w porównaniu do 2016 r. Eksport do krajów Wspólnoty Niepodległych Państw wyniósł 336,4 mln USD (20,4% eksportu ogółem) i zwiększył się o 11,8%, w porównaniu do analogicznego okresu 2016 r. 

     

    Kraje-partnerzy w mołdawskim eksporcie:

     

    2017 r.

    Struktura, %

     

    Mln USD

    w %,

    w porównaniu

    do 2016 r.

     

    2016 r.

     

    2017 r.

     

     

    Ogółem

    2425,1

    118,6

    100,0

    100,0

    w tym:

     

     

     

     

    Kraje UE (pierwsza 10-tka)

     

     

     

     

    Rumunia

    600,6

    117,1

    25,1

    24,8

    Włochy

    236,0

    119,3

    9,7

    9,7

    Niemcy

    166,4

    131,2

    6,2

    6,8

    W. Brytania

    136,1

    119,1

    5,6

    5,6

    POLSKA

    102,9

    140,2

    3,6

    4,2

    Bułgaria

    78,1

    102,8

    3,7

    3,2

    Francja

    50,8

    113,6

    2,2

    2,1

    Austria

    40,8

    150,0

    1,3

    1,7

    Czechy

    29,9

    105,6

    1,4

    1,2

    Grecja

    29,5

    99,9

    1,4

    1,2

    Kraje WNP

    (pierwsza 5-tka)

     

     

     

     

    Rosja

    254,3

    109,2

    11,4

    10,5

    Białoruś

    110,1

    106,3

    5,1

    4,5

    Ukraina

    65,1

    131,8

    2,4

    2,7

    Kazachstan

    17.0

    129,3

    0,6

    0,7

    Azerbejdżan

    6,6

    141,2

    0,2

    0,3

    Pozostałe kraje

    (pierwsza 5-tka)

     

     

     

     

    Turcja

    104,1

    170,0

    3,0

    4,3

    Szwajcaria

    44,1

    99,0

    2,2

    1,8

    Chiny

    19,0

    130,9

    0,7

    0,8

    USA

    18,8

    110,6

    0,8

    0,8

    Gruzja

    18.0

    106,8

    0,8

    0,7

     

    W strukturze eksportu dominują (według Standardowej Klasyfikacji Handlu Międzynarodowego – SITC):

    • Żywność i zwierzęta żywe – 609,6 mln USD, (+22,3%), udział – 25,1%, w tym:

    Owoce i warzywa – 301,1 mln USD (+46,1%), udział – 12,4%;

    Zboża – 198,7 mln USD (+15,2%), udział – 8,2%;

    • Różne wyroby przemysłowe – 537,2 mln USD (+14,0%), udział – 22,1%, w tym:

    Odzież – 278,1 mln USD, (+14,0%), udział – 11,4%;

    Meble i ich części – 135,0 mln USD (+10,4%), udział – 5,8%.

    • Maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy – 431,4 mln USD (+32,7%), udział – 17,8%,

    w tym:

    Maszyny, urządzenia i aparaty elektryczne oraz ich części – 341,5 mln USD (+37,1%), udział – 14,1%;

    • Surowce niejadalne z wyjątkiem paliw – 276,8 mln USD (+19,5%), udział – 11,4%, w tym:

    Nasiona i owoce oleiste – 240,7 mln USD (+19,5%), udział – 9,9%.

    • Napoje i tytoń  – 201,3 mln USD (+17,3%), udział – 8,3%, w tym:

    Napoje (alkoholowe i niealkoholowe) – 182,7 mln USD (+15,6%), udział – 7,5%.

     

    Import towarów w 2017 r. wyniósł 4831,4 mln USD, i zwiększył się o 20,2%
    w porównaniu do roku ubiegłego. Import z krajów Unii Europejskiej (UE-28) wyniósł 2389,1 mln USD (49,4% importu ogółem) i jest o 21,1% więcej w porównaniu do 2016 roku. Import z krajów Wspólnoty Niepodległych Państw wyniósł 1206,1 mln USD (25,0% importu ogółem), o 17,4% więcej w porównaniu do 2016 r.

     

    Kraje-partnerzy w mołdawskim imporcie:

     

    2017 r.

    Struktura, %

     

    Mln USD

    w %,

    w porównaniu

    do 2016 r.

     

    2016 r.

     

    2017 r.

     

     

    Ogółem

    4831,4

    120,2

    100,0

    100,0

    w tym:

     

     

     

     

    Kraje UE

    (pierwsza 10-tka)

     

     

     

     

    Rumunia

    694,5

    125,9

    13,7

    14,8

    Niemcy

    390,6

    123,4

    7,9

    8,1

    Włochy

    331,2

    117,9

    6,9

    6,9

    POLSKA

    165,7

    125,5

    3,3

    3,4

    Francja

    112,7

    125,2

    2,2

    2,3

    Węgry

    99,6

    124,4

    1,9

    2,1

    Austria

    80,3

    108,9

    1,8

    1,7

    Bułgaria

    74,1

    128,6

    1,4

    1,5

    Czechy

    68,2

    121,5

    1,4

    1,4

    Hiszpania

    60,7

    121,6

    1,2

    1,3

    Kraje WNP

    (pierwsza 5-tka)

     

     

     

     

    Rosja

    571,7

    106,8

    13,3

    11,8

    Ukraina

    511,1

    133,1

    9,55

    10,6

    Białoruś

    114,6

    113,1

    2,5

    2,4

    Uzbekistan

    5,8

    220,0

    0,1

    0,1

    Kazachstan

    1,7

    55,1

    0,1

    0,0

    Pozostałe kraje

    (pierwsza 5-tka)

     

     

     

     

    Chiny

    505,4

    128,4

    9,8

    10,5

    Turcja

    304,3

    111,9

    6,8

    6,3

    USA

    70,2

    131,8

    1,3

    1,4

    Wietnam 

    38,4

    170,0

    0,6

    0,8

    Japonia

    37,5

    133,4

    0,7

    0,8

     

    W strukturze importu dominują:

    • Maszyny, urządzenia i sprzęt transportowy – 1079,7 mln USD (+24,9%), udział – 22,4%,
      w tym:

    Maszyny, urządzenia i aparaty elektryczne oraz ich części – 322,8 mln USD (+20,4%), udział – 6,46,7%;

    Samochody – 252,8 mln USD (+23,9%), udział – 5,2%.

    • Towary przemysłowe sklasyfikowane głównie wg surowca – 993,5 mln USD (+16,4%), udział – 20,6%, w tym:

    Wełna, cienka, tekstylia – 276,2 mln USD (+10,7%), udział – 5,8%;

    Żelazo, żeliwo i stal – 110,2 mln USD (+20,9%), udział – 2,3%;

    Papier, karton – 89,1 mln USD (+10,9%), udział – 1,8%.

    • Paliwa mineralne, smary i materiały pochodne – 760,6 mln USD (+23,7%), udział – 15,7%, w tym:

    Ropy naftowe – 476,5mln USD (+26,7%), udział – 9,9%;

    Gaz ziemny – 202,3 mln USD (-11,8%), udział – 4,2;

    Energia elektryczna – 56,9 mln USD (+24,8%), udział – 1,2%.

    • Chemikalia i produkty pokrewne – 718,6 mln USD (+14,2%), udział – 14,9%, w tym:

    Artykuły medyczne i farmaceutyczne – 219,8 mln USD (+18,8%), udział – 4,6%;

    Olejki eteryczne i rezynoidy – 111,3 mln USD (+0,46%), udział – 2,3.

    • Żywność i zwierzęta żywe – 509,9 mln USD (+15,7%), udział – 10,5%, w tym:

    Owoce i warzywa – 109,9 mln USD (+15,7%), udział – 2,3%;

    Artykuły spożywcze – 72,3 mln USD (+4,4%), udział – 1,5%;

    Zboża – 64,8 mln USD (+11,3%), udział – 1,3%.

     

    Bilans handlowy w 2017 r. zamknął się deficytem w wysokości -2406,3 mln USD, o 21,8% większy w porównaniu do 2016 r.

     

    3.2. Statystyka

    www.statistica.md

     

    3.3. Główne sektory gospodarki (o największym znaczeniu/udziale w PKB)

     

    Główny  udział w tworzeniu PKB Mołdawii ma sektor handel detaliczny i hurtowny – 20,5% PKB, na przemysł przypada 14,6% PKB; na rolnictwo - 12,2% PKB; sektor informacji i łączności  - 5,7%; obroty nieruchomości – 4,8% itd.

     

    Mołdawia jest państwem rolniczym. Główny priorytet mołdawskich władz w kierunku rozwoju tego sektora polega na rozwój obszarów wiejskich.

    Główne zadania/cele wynikające z Narodowej Strategii Rozwoju Rolnictwa 2014-2020:

    - rozwój przedsiębiorczości rolniczej i pozarolniczej w obszarach wiejskich;

    - dywersyfikacja działalności gospodarczej;

    - nowoczesna zmodernizowana infrastruktura wiejska;

    - równoważone środowisko wiejskie z szerszym rynkiem pracy;

    - zatrzymanie emigracji ludności z obszarów wiejskich;

    - opracowanie lokalnych strategii rozwoju (za pomocą programu LEADER);

    - wprowadzenie europejskiego doświadczenia w dziedzinie rozwoju obszarów wiejskich; itd.

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacji i porozumieniach o charakterze gospodarczym

     

    Republika Mołdawii jest członkiem WTO i międzynarodowych organizacji regionalnych: Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP), GUAM (Gruzja, Ukraina, Azerbejdżan, Mołdawia), BSEC (Organizacji Czarnomorskiej Współpracy Gospodarczej).

    Od 1992r. jest członkiem MFW; przystąpiła do Strefy Wolnego Handlu Europy Południowo – Wschodniej CEFTA, podpisując Porozumienie CEFTA w 2006 roku. Wcześniej podpisała dwustronne umowy o wolnym handlu z krajami CEFTA.

    Z krajami WNP Mołdawia ma zawarte dwustronne umowy o wolnym handlu, na podstawie których w handlu wzajemnym nie są pobierane cła (z pewnymi wyjątkami).

    Od 2010 roku Mołdawia jest członkiem Traktatu Wspólnoty Energetycznej.

     

    W dniu 27 czerwca 2014 roku w Brukseli Republika Mołdawii podpisała Umowę Stowarzyszeniową z Unią Europejską, obejmującą porozumienie o strefie wolnego handlu (DCFTA). WW. dokument wszedł w życie w dn. 1 lipca 2016 r.

    Dla dodatkowej ochronie inwestycji zagranicznych Mołdowa podpisała kompleksowych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania z 50 krajami oraz 39 dwustronnych porozumień o wzajemnej ochronie inwestycji.

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE

     

    Integracja europejska jest zasadniczym priorytetem polityki wewnętrznej Mołdowy oraz polityki zagranicznej. W dniu 27 czerwca 2014 r. Mołdowa podpisała układ stowarzyszeniowy z Unią Europejską, obejmujący stopniowe wdrażanie głębokiej i kompleksowej strefy wolnego handlu (DCFTA). Wprowadzono tymczasowe wejście w życie z dniem 1 września 2014 r. W dn. 1 lipca 2016 r. ww. układ wszedł w życie.

    Kraje UE są najważniejszymi partnerami handlowymi Mołdawii. W 2016 r. eksport do krajów Unii Europejskiej (UE-28) wyniósł 1332,4 mln USD (65,1% eksportu ogółem), o 9,4% więcej w porównaniu do 2015 r. Import z krajów Unii Europejskiej wyniósł 1973,7 mln USD (49,1% importu ogółem) i zwiększył się o 1,0% w porównaniu do 2015 roku.

     

    4. Dwustronna współpraca gospodarcza

     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

    Stosunki gospodarcze między Polską a Mołdawią regulują następujące akty prawne:

    • umowa o wzajemnej ochronie i popieraniu inwestycji,
    • umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania,
    • umowa o przewozach lotniczych,
    • umowa o międzynarodowych przewozach drogowych,
    • umowa o współpracy między Departamentem Standaryzacji i Nadzoru Technicznego RM a Polskim Komitetem Standaryzacji,
    • umowa o współpracy międzyregionalnej,
    • umowa o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych,
    • umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem RM o współpracy gospodarczej.

        oraz porozumienia między:

    • Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi RP a Ministerstwem Rolnictwa i Przemysłu  Spożywczego RM o współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej w dziedzinie rolnictwa i gospodarki żywnościowej.
    • Wojewodą Łódzkim i Ministerstwem Gospodarki RM o współpracy gospodarczej i rozwoju handlu.
    • Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości a Ministerstwem Gospodarki i Handlu RM o współpracy.

     

    4.2. Obroty towarowe

    Zgodnie z informacjami Narodowego Biura Statystyki (strona Mołdawska nie uwzględnia obrotów towarowych dokonywanych z Naddniestrzem) w 2017 roku obroty towarowe pomiędzy RM a RP wyniosły 268,6 mln USD.

    Eksport Mołdawii do Polski wyniósł 102,9 mln USD (+40,2%). Import RM z RP wyniósł 168,7 mln USD (+25,5%). W mołdawskim eksporcie do krajów UE za omawiany okres, Polska zajęła 5 miejsce (4,2% eksportu ogółem). W mołdawskim imporcie z krajów UE - 4 miejsce (3,4% importu ogółem).

    Najważniejszymi grupami asortymentowymi w eksporcie Mołdawii do Polski (wg CN) były:

    Gotowe artykuły spożywcze; napoje bezalkoholowe, alkoholowe i ocet; produkty pochodzenia roślinnego; m

    Najważniejsze grupy asortymentowe w imporcie Mołdawii z Polski (wg CN):

    Maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny; produkty przemysłu chemicznego
    i przemysłów pokrewnych; t
    worzywa sztuczne i wyroby z nich; metale nieszlachetne i wyroby
    z metali nieszlachetnych; gotowe artykuły spożywcze.

     

     4.3. Inwestycje

    Zaangażowanie kapitału polskiego w gospodarkę Mołdawii jest niewielkie. Wg stanu na 31.12.2017 r. wśród zarejestrowanych w Mołdawii przedsiębiorstw z udziałem kapitału zagranicznego ze wszystkich krajów świata, 99 z nich stanowiły firmy z udziałem polskiego lub mieszanego kapitału (można z dużym prawdopodobieństwem ocenić, iż ok. 1/3 firm z kapitałem polskim praktycznie nie prowadzi działalności. Nie wypełniły one obowiązku formalnego uregulowania swojego statusu, lecz nadal znajdują się w rejestrze państwowym.

    Największy polski inwestor – POLSKI CUKIER.

    Dotychczasowe Polskie inwestycje w RM dotyczą głównie budownictwa, przemysłu przetwórczego, handlu ale zainteresowanie inwestowaniem zaczęło także dotyczyć usług budowlanych, transportowych oraz pośrednictwa pracy. W 2011 i 2016 r. szereg polskich firm rozeznawało również możliwości inwestowania w branży ceramiki budowlanej, meblarskiej, utylizacji odpadów oraz budowy małych elektrociepłowni.

    Wielkość polskich bezpośrednich inwestycji w Mołdawii (wg stanu na 31.12.2017 r.) oceniana była na ok. 15 mln USD. (MIEPO, Mołdawska Organizacja Promocji Inwestycji i Eksportu).

    W ciągu 2017 r. na terenie Mołdawii zostało zarejestrowano 10 firm z kapitałem polskim lub z kapitałem mieszanym polsko-mołdawskim.

     

    4.4 Współpraca regionalna

    Prawie większość mołdawskich rejonów maja podpisane memorandum, porozumienia lub listy intencyjne o współprace z polskimi samorządami gospodarczymi.  Podejmowane są działania w ramach deklaracji współpracy powiatu pabianickiego z rejonem Orhei, powiatu dzierżoniowskiego z miastem Komrat, powiatu zamojskiego z regionem Cahul, powiatu tomaszowskiego z rejonem Hînceşti, powiatu łęczyckiego z rejonem Straşeni, miast Płocka i Bielc, Konina i Ungheni, powiatu Polawskiego i rejonem Criuleni, miastem Bielsk-Podlaski i rejonem Calarasi, urzędem województwa lubuskiego i miastem Kiszyniów, miastem Łódź i Kiszyniowem  itd.

    Dotychczasowe dokonania obejmowały wymianę informacji o partnerach i odwiedziny przedstawicieli, realizacja wspólnych projektów rozwojowych itd.

     

    4.5. Współpraca samorządów gospodarczych.

    Główną mołdawska organizacją reprezentującą środowisko biznesowe kraju jest Izba Przemysłowo-Handlowa RM. Rocznie, omawiana organizacja organizuje kulka misji gospodarczych do Polski lub odwrotnie, organizuje przyjazd polskich biznesmenów do Mołdawii. Ma podpisanych wielu dwustronnych dokumentów z polskimi samorządami gospodarczymi, w tym z Krajową Izbą Gospodarczą RP, z Izbą Handlową Katowic itd.

    Kolejna organizacja ostatnio aktywnie zaangażowaną w wzmocnieniu stosunków biznesowych jest Stowarzyszenie biznesu Europejskiego (EBA).

     

    5. Dostęp do rynku.

     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług /bariery/.

    Mołdawia, która jest członkiem WTO, prowadzi liberalną politykę handlu zagranicznego.

    Mołdawia ma podpisane Umowę Stowarzyszeniową z UE. Najważniejszą częścią umowy stowarzyszeniowej jest porozumienie o utworzeniu pogłębionej i całościowej strefy wolnego handlu (DCFTA). Umowa przewiduje, że Mołdawia zniesie 99,2 proc. ceł na import z UE, zaś Unia - 99,9 proc. ceł. Liberalizacja handlu produktami przemysłowymi nastąpiła natychmiast po wejściu w życie umowy, ale na prośbę Mołdawii wprowadzono okresy przejściowe (pięcio- i dziesięcioletnie) dotyczące niektórych dóbr (jak tekstylia i odzież), aby otwarcie mołdawskiego rynku następowało stopniowo. Unia otworzyła swój rynek na większość produktów rolniczych, ale w przypadku niektórych tzw. produktów wrażliwych (jak czosnek, pomidory, jabłka) wprowadzone zostały bezcłowe kontyngenty importowe.

    Zgodnie z DCFTA Mołdawia ma dostosowywać swoje normy sanitarne i fitosanitarne do unijnych, co umożliwi producentom z tego kraju sprzedaż do UE produktów rolniczych i spożywczych, które obecnie nie są dopuszczone na unijny rynek. Umowa ma też lepiej zintegrować rynek usług w tym kraju z rynkiem unijnym. Mołdawia ma przyjąć unijne rozwiązania w zakresie przetargów publicznych, aby dostawcy i usługodawcy po obu stronach mieli równy dostęp do rynków przetargów publicznych.

    Mołdawia i UE postanowiły o rozszerzeniu od 1 stycznia 2016 roku stosowania handlowej części umowy stowarzyszeniowej (DCFTA) na terytorium separatystycznego Naddniestrza. Decyzja jest efektem długotrwałych negocjacji prowadzonych przez Kiszyniów i władze nieuznawanej republiki, których efekt został zaakceptowany przez Brukselę. Warunkiem przyjęcia decyzji było zobowiązanie Tyraspola m.in. do zniesienia w ciągu dwóch lat ceł importowych wobec towarów i usług z UE, a także do wdrożenia zmian w regulacjach handlowych i podatkowych (m.in. wprowadzenia VAT-u). Dodatkowo eksporterzy naddniestrzańscy będą musieli dostosować się do norm technologicznych i fitosanitarnych UE. W razie niestosowania się Naddniestrza do porozumienia możliwe będzie – na wniosek UE lub Mołdawii – zawieszenie stosowania DCFTA na terytorium regionu. 

     

    Na mołdawskim rynku działają bezpośrednio lub pośrednio m.in. takie znane polskie firmy jak Fabryka Farb i Lakierów ”Śnieżka”, „Amika Wronki”, „CELSA”, „Huta Ostrowiec”, „Sanitec Koło”, „MHBS.A.”, „STA Odlewnie”, „Pruszyński Sp. z o.o”, Fabryka Obrabiarek „Rafamet” „Krakowska Fabryka Armatur”, „Gor-Stal-Gorlice”, „Centrozap”, „Izoterm”, „Huta Szkła Wołomin”, „Opoczno-trade”, „Philips-Polska”, „Volvo-Polska”, „Goodyear-Dunlop-Polska”, „Bedicas”, fabryki mebli: „Paged”, „Bodzio”, „Gawin”, „Jarocin”, „Kler”, „Forte”, producenci farmaceutyków, sprzętu medycznego, kosmetyków i środków czystości: „Polfa”, „Polpharma”, „Herbapol”, ”Dermika”, „Toruńskie Zakłady Materiałów Opatrunkowych”, ”Famed’, a z branży rolniczej szereg gospodarstw rolniczych, sadowniczych, szkółkarskich i producentów maszyn rolniczych, firmy z branży przetwórstwa mięsnego: ”Duda” i „Animex”, „Pamapol”, „Marko”, firmy z branży spożywczej: „Hortex Kwidzyń”, „Społem” i „Mokate”, z branży techniki rolniczej: „Ursus”, „Pronar” oraz z branży energetycznej: „Asket”. Zainteresowanie polskich firm rynkiem mołdawskim dotyczy obecnie głównie budownictwa, rolnictwa (sprzedaż techniki rolniczej), przemysłu przetwórczego, handlu i usług, ale zaczyna obejmować również sferę usług budowlanych, transportowych oraz związanych z pośrednictwem pracy.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

    Zagadnienia związane z zatrudnieniem pracowników oraz rozwiązywaniem sporów reguluje Kodeks Pracy i Umowa Zbiorowa zawierana każdego roku pomiędzy Rządem RM, Federacją Związków Zawodowych i Krajową Konfederacją Patronatu (niezależny związek pracodawców). Zgodę na zatrudnienie cudzoziemca, po złożeniu odpowiednich dokumentów i rozpatrzeniu wniosku, wydaje Państwowa Agencja Zatrudnienia na czas określony. Linki internetowe na których można zapoznać się z informatorami oraz przepisami prawnymi, wymaganiami dot. zatrudnienia zagranicznych pracowników na terytorium Mołdawii - Portal informacyjny (dostępny i w językach angielskim oraz rosyjskim) http://www.migratie.md/en/coming/work_opportunities oraz Strona internetowa Państwowej Agencji Zatrudnienia: http://www.anofm.md/ru

     

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

    Obrót ziemią w Republice Mołdawii regulują ustawy o kupie i sprzedaży ziemi, o normatywnej cenie ziemi oraz Kodeks o Ziemi.

    Cudzoziemcy mogą nabywać i wynajmować nieruchomości na terytorium Mołdawii. Nie mają prawa zakupu ziemi do celów rolniczych czy pod obiekty przemysłowo - handlowo - usługowe. Mają natomiast prawo do dzierżawy na okres do 49 lat lub zakup ziemi razem z partnerem mołdawskim, który posiada większościowy udział we wspólnej firmie w sytuacji, gdy ziemia jest niezbędna w celu realizacji wspólnych zamierzeń gospodarczych.

     

    5.4. System zamówień publicznych.

    Zakupy dokonywane na potrzeby państwa regulowane są Ustawą o zakupie towarów, pracy i usług na potrzeby państwowe oraz rozporządzeniem Rady Ministrów RM o zatwierdzeniu rozporządzenia o Zakupie towarów i usług drogą zapytań ofertowych. Organem nadzorującym transakcje jest Państwowa Agencja ds. Zakupów. Ustawa zobowiązuje do stosowania określonych procedur: przetargu otwartego, dwustopniowego, ograniczonego, ofertowego lub zakupu z jednego źródła.

    www.tender.md

     

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

    W Republice Mołdawii organizacją odpowiedzialną za ochronę własności intelektualnej
    i przemysłowej jest Państwowa Agencja Ochrony Własności Intelektualnej i Przemysłowej (AGEPI) utworzona 13.09.2004 r. Mołdawia jest członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) oraz sygnatariuszem najważniejszych międzynarodowych konwencji, porozumień i umów dotyczących ochrony własności intelektualnej i przemysłowej.

     

     

    6. Przydatne kontakty i linki.

     

    6.1. Administracja gospodarcza

     

    6.1.1. Władze centralne

     

    Prezydent RM - www.presedinte.md

    Parlament RM - www.parlament.md

    Rząd RM - www.gov.md

     

    6.1.2. Centralne instytucje gospodarcze

    Ministerstwo Gospodarki i Infrastruktury - www.mei.gov.md

    Ministerstwo Finansów - www.mf.gov.md

    Ministerstwo Rolnictwa, Rozwoju Regionalnego i Środowiska – www.adrm.gov.md

     

    Narodowy Bank RM - www.bnm.org

    Organizacja Promocji Eksportu i Inwestycji -   www.miepo.md

    Biuro Statystyki -  www.statistica.md

    Izba Przemysłowo-Handlowa RM - www.chamber.md

     

    6.2. Oficjalne strony charakterze ekonomicznym

     

    Taryfa Celna RM -  www.customs.gov.md

    Giełda towarowa RM - www.bursa.md

    Giełda Rolnicza - www.agravista.md

    Przetargi - www.tender.gov.md

    Specjalne Strefy Ekonomiczne:

    • www.gifp.md(Międzynarodowy Wolny Port Giurgiulesti) 

     

    Podatki - www.fisc.md

    Portal ekonomiczny/Przewodnik dla biznesu – www.miepo.md

    Targi - www.moldexpo.md

     

    6.3. Stowarzyszenia gospodarcze

     

    Stowarzyszenie Banków Mołdawii -  www.abm.md

     

    Międzynarodowe Stowarzyszenie Auto Transporterów -  www.aita.md

     

    Państwowa Spółka Stowarzyszeń Producentów Rolniczych -  www.uap.md

    Państwowa Agencja Rozwoju Wsi – www.acsa.md

     

    6.3.1. Niezależne think-tanki

     

    Expert Grup www.expert-grup.org

    Idis Viitorul www.viitorul.org

     

    6.4. Prasa ekonomiczna

     

    Gazety:

    „Экономическое обозрение” (język rosyjski) www.logos.press.md

    „ECONOMIST-magazin economic” (język rumuński) www.eco.md

    „Банки и финансы” (język rosyjski) www.infotag.md

     

     

     

     

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: